Raad en Begroting: een kleine inleiding

09-11-2017 Politiek Redactie

VLAARDINGEN – Gisteren is de gemeenteraad gestart met het bespreken van de Begroting en vandaag vanaf 14.00 uur wordt de vergadering voortgezet. Wat gebeurt er nu precies en hoe ziet zo’n vergadering er nu uit? Een kleine handleiding voor wie meer wil weten:

Jaarlijks komt er geld binnen bij de gemeente; een deel vanuit lokale belastingen en een groter deel vanuit de bijdragen van het rijk. Daarnaast zijn er nog inkomsten uit de verkoop of verhuur van grond en gebouwen en wat andere zaken. Dat geld wordt weer uitgegeven, maar als een gemeente het goed doet wordt er niet meer uitgegeven dan dat er binnenkomt. De gemeenteraad is feitelijk het hoogste bestuursorgaan van de stad en de raadsleden beslissen met elkaar waar het geld aan uitgegeven wordt.

De meeste raadsleden hebben ook nog een baan ‘buiten het stadhuis’, wat het onmogelijk maakt om alle details van een Begroting vooraf op papier te zetten. Dat wordt overgelaten aan het dagelijks bestuur, ofwel de burgemeester en wethouders. Die maken een Begroting, een voorstel over de uitgaven voor de komende jaren. Bij de raadsvergadering reageert elke fractie daarop waarbij de fractievoorzitter meestal woordvoerder is. Officieel worden dat de Algemene Beschouwingen genoemd. Daarin geeft elke partij haar mening, en komt soms met alternatieven: hier een beetje geld af en daar een beetje bij, afhankelijk van wat een partij belangrijk vindt.

De alternatieven die partijen voorstellen zijn in te delen in amendementen en moties. Een amendement is een aanvullend voorstel wat in de Begroting opgenomen wordt en daar direct op van invloed is, als er tenminste een meerderheid voor stemt; het college van burgemeester en wethouders moeten dit dan uitvoeren. Een motie is een voorstel wat niet in de Begroting opgenomen wordt en dat het college niet verplicht hoeft uit te voeren. Niet altijd verstandig, want het heeft invloed op de samenwerking met de gemeenteraad. Moties blijven echter soms nog weleens ‘in de la liggen’ en de raad is daar ook niet altijd ‘scherp op’.

Nadat alle woordvoerders een eerste keer gesproken hebben gaat het college van burgemeester en wethouders antwoord geven op de gestelde vragen. Ook reageren zij op de amendementen en moties: vinden zij dat goede ideeën of raden zij het af? Tijdens dit deel van de vergadering worden de collegeleden regelmatig onderbroken door raadsleden die vragen stellen over wat er gezegd wordt. Na deze ‘ronde’ zijn de fracties weer aan het woord en daarna de collegeleden nog een keer.

Aan het eind van de vergadering wordt er gestemd. Eerst over alle ingediende amendementen, vervolgens over de Begroting zelf (die dan aangevuld is met de amendementen die een meerderheid kregen) en daarna over de moties; die zijn immers niet bindend en worden ook niet vastgelegd in de Begroting.

Een gemeenteraad neemt besluiten over van alles wat van invloed is op het dagelijkse leven van de inwoners van een stad. Maar dan wel de grote lijnen: er wordt beleid afgesproken en daarbij wordt ook toegelicht welke effecten men wil bereiken. De details zijn voor de burgemeester en wethouders, en die delegeren weer aan de uitvoerende ambtenaren. En dat geldt ook voor een Begroting. In het jaar nadat er over een Begroting gesproken en beslist is, toetst de raad regelmatig hoe de stand van zaken is.


Theater ?

Er wordt vaker gezegd dat de raad ‘theater’ is. Dat lijkt misschien vaak zo, zeker als er ‘grote woorden’ worden gebruikt of in een debat ‘op de man gespeeld wordt’. Een debat in de raad is natuurlijk eigenlijk bedoeld om door uitwisseling van argumenten te komen tot de beste voorstellen en resultaten. Standpunten liggen echter dikwijls vooraf vast, en dan wordt er meer tegen elkaar dan met elkaar gesproken; van een raadsbrede samenwerking is er in die gevallen nauwelijks sprake. Aan de andere kant vinden coalitiepartijen en oppositiepartijen elkaar tegenwoordig vooraf steeds vaker in gezamenlijke voorstellen, moties en amendementen. Meer dan bij de start van deze raadsperiode in 2014. De oppositie stemde toen vaak gezamenlijk tegen en de coalitie haalde met één zetel in de gemeenteraad meer meestal de meerderheid.

Tenslotte moet u natuurlijk in gedachten houden dat over een paar maanden er weer verkiezingen zijn. Hoe dingen gezegd worden zijn ook wel wat gericht op aandacht krijgen en het stemmen vergaren straks.

Gerelateerd
Reacties