Zwarte Piet… of niet?

VLAARDINGEN – Verene Shepherd, onderzoekster bij de Verenigde Naties, vindt persoonlijk dat premier Mark Rutte het Sinterklaasfeest moet afschaffen. Verwijzend naar de Kerstman voegt ze daaraan toe dat het onzinnig is om twee ‘Santa Clauses’ te hebben. Het lijkt het zoveelste hoogtepunt of dieptepunt, afhankelijk van welke mening je bent toegedaan, in een discussie over wat vooralsnog de meerderheid  in Nederland als een onvervreemdbare traditie beschouwd: de viering van Sinterklaas op of rond 5 december. Moeten we vrezen dat in Vlaardingen de intocht van de goedheiligman op 16 november op losse schroeven staat?

Voor en tegenstanders bestoken elkaar tot nu toe met argumenten over het slavernijverleden van Nederland aan de ene kant en de bisschop die kindslaven vrijkocht en ze werk gaf aan de andere kant. Wat zien we nu feitelijk aan Sinterklaas en de Zwarte Pieten bij hun jaarlijkse intocht en verblijf in Nederland?

Waar de Pieten de eeuwige jeugd lijken te hebben verkregen, ze dartelen erop los, is de Sint, geteisterd door ouderdom, grotendeels  afhankelijk van vervoer per paard. Lange stukken lopen zit er allang niet meer in. Daarbij komt nog eens dat de Pieten een uitgebreid boekwerk bij moeten houden waarin de goede en minder goede daden van de kinderen bijgehouden worden: Sints geheugen trekt het allemaal niet meer zoals vroeger. De Pieten daarentegen zijn fris en scherp waar het hun geheugen betreft: zij moeten in het zicht van het ene of andere kind de Sint dikwijls (let wel: zij doen dit uit het hoofd) voorzeggen om wie het gaat.

Maakt dit de Sint tot de bejaarde en uiteindelijk toch wat goeiige weldoener en worden de Pieten daarmee aangemerkt als boemannen met een roe die nog eens knetterhard met strooigoed smijten, met de nodige bijna ongelukken tot gevolg ? Nee, in de huidige tijd zijn er geen getuigenissen bekend van om zich heen meppende Pieten, noch van kinderen die door hen schreeuwend en tegen hun wil onttrokken werden aan de zorgen van hun ouders. Integendeel, de rol van de Pieten is een heel andere: zij zijn volledig gemachtigd namens hun broodheer op te treden. Dit is een verantwoordelijkheid die de doorsnee medewerker niet kent: anders dan de Pieten moeten zij doorgaans gewoon de regels volgen binnen de eigen organisatie.

Tenslotte, wat is er nog zichtbaar van het slavernijverleden in het beeld van Sinterklaas en Zwarte Piet? Is er nog iets, na al het genoemde, waaruit mogelijk blijkt dat de Sint zelf ‘mooi weer’ speelt, maar buiten het publieke zicht zijn ware aard toont en zijn medewerkers knecht? We hebben het tot op heden niet kunnen ontdekken. Bovendien, als je ruim een halve maand tevoren al voet op Nederlandse bodem zet is het haast onmogelijk zolang de eventuele schijn op te houden. En de Pieten zelf? Ze doen nergens anders aan denken dan aan speculaas, pepernoten en kadootjes. De vrienden die ik heb, en die afkomstig zijn uit Suriname, Curaçao, Ghana, Zuid-Afrika en allerhande landen waar een blanke huid wat minder gangbaar is, doen mij overigens evenmin denken aan het Sinterklaasfeest.

Laat de Sint en de Pieten dus maar gewoon komen op 16 november, wij verwelkomen hem weer aan het Hoofd in Vlaardingen.