Druk op Vlaardingen neemt toe: minister kan binnen weken zelf azc gaan aanwijzen

Mocht de minister dit najaar gaan ingrijpen, dan komen twee locaties nadrukkelijk in beeld: de boerderij aan de Zuidbuurt die door het vorige college is aangewezen en - misschien wel waarschijnlijker - het vorige week verkochte Campanile Hotel.

VLAARDINGEN - De druk op Vlaardingen om asielzoekers op te vangen loopt verder op. Minister van Asiel en Migratie Bart van den Brink wil gemeenten die niet meewerken uiteindelijk kunnen dwingen om een asielzoekerscentrum te huisvesten. Volgens De Telegraaf kan het daarbij al binnen enkele weken serieus gaan worden. Als gemeenten ook in het najaar blijven weigeren, wil de minister gebruikmaken van de wettelijke mogelijkheid om zelf de regie over te nemen.

Vlaardingen staat daarbij nadrukkelijk in beeld. De stad staat sinds begin augustus op trede drie van de interventieladder van het Rijk. Dat betekent dat Vlaardingen onder actief toezicht staat omdat de gemeente volgens het ministerie onvoldoende doet om aan de wettelijke taak voor asielopvang te voldoen. In totaal staan inmiddels 24 gemeenten op deze trede.

De minister heeft de afgelopen maanden gesprekken gevoerd en wil met gemeenten afspraken maken over het beschikbaar stellen van opvangplekken. Volgens Van den Brink blijft de situatie in de asielopvang structureel nijpend. Er zijn nog altijd duizenden opvangplekken nodig. Als gemeenten niet voldoende meewerken, kan het Rijk uiteindelijk een stap verder gaan.

Vlaardingen moet 100 plekken regelen

Voor Vlaardingen ligt er op dit moment een wettelijke taak voor 100 opvangplekken. Dat aantal is lager dan de oorspronkelijke opgave van 351 plekken, omdat bij de verdeling rekening is gehouden met de opvang van Oekraïners in Vlaardingen. De gemeente moet de 100 plekken volgens de huidige informatie realiseren.

De eerder aangewezen locatie aan de Zuidbuurtseweg liep ondertussen vertraging op vanwege de aanwezigheid van vleermuizen in de boerderij op het terrein verblijven. Daardoor is aanvullend onderzoek nodig en wordt de ingebruikname van de locatie inmiddels pas rond de zomer van 2027 voorzien.

Daar komt een politieke koerswijziging bij. Het nieuwe Vlaardingse college heeft zich juist uitgesproken voor een veel terughoudender asielbeleid. Eerder werd gemeld dat het nieuwe college voornemens is bij een volgende ronde van de Spreidingswet zelfs een bod van nul opvangplekken te doen.

Rijk kan uiteindelijk zelf locatie aanwijzen

De interventieladder waarop Vlaardingen nu staat, telt zes stappen. Trede drie betekent actief toezicht en het maken van afspraken. Daarna volgen onder meer een formele waarschuwing en een besluit tot indeplaatsstelling. Bij trede zes kan het Rijk de taak daadwerkelijk overnemen.

Dat is precies de mogelijkheid waar minister Van den Brink nu nadrukkelijk naar verwijst. Als gemeenten ook de komende maanden niet tot afspraken komen, wil hij volgens De Telegraaf gebruikmaken van indeplaatsstelling. Het kabinet kan dan de regie overnemen en zelf een locatie voor een azc aanwijzen. De kosten kunnen daarbij uiteindelijk op de gemeente worden verhaald.

Dat betekent overigens niet dat Vlaardingen binnen enkele weken automatisch een door het Rijk aangewezen azc krijgt. De gemeente staat nu nog op trede drie en er zijn meerdere stappen te zetten voordat daadwerkelijk sprake is van indeplaatsstelling. Maar de boodschap uit Den Haag is wel duidelijk: de tijd om zelf met een oplossing te komen begint te dringen.

Vlaardingen tussen twee vuren

Daarmee komt het Vlaardingse stadsbestuur voor een lastige keuze te staan. Aan de ene kant ligt er een wettelijke opdracht om opvang mogelijk te maken. Aan de andere kant heeft de nieuwe coalitie juist een andere politieke koers gekozen en is er weinig enthousiasme voor een azc. 

De vraag is daardoor vooral hoe lang Vlaardingen zelf aan het roer kan blijven. Als de gemeente niet aan de wettelijke taak voldoet en de minister besluit de volgende stappen van de interventieladder te zetten, kan de invloed van het stadsbestuur op de opvanglocatie steeds kleiner worden. Pikant daarbij is  de afgelopen week bekend geworden verkoop van het Campanile Hotel waar het COA al eerder asielzoekers onderbracht.