Pumpen en verzuipen

De afgelopen weken moest het College van B&W zich door de harde keuzes van de voorgenomen structurele bezuinigingen van € 12 miljoen heen slaan. Kenmerkend voor 'pijnlijke' keuzes is de worsteling die men sowieso heeft om een keuze te maken. Dat klink als een open deur. Is er maar een alternatief voor een opgeworpen probleem dan is de keuze snel gemaakt. 

Bij meerdere alternatieven, die behoorlijk verschillen in hun uitkomsten, is de keuze op rationele gronden relatief makkelijk. Bij 'pijnlijke' keuzes liggen de uitkomsten vaak dichter bij elkaar of zijn de uitkomsten niet goed van elkaar te onderscheiden. Oplossingen die ogenschijnlijk vergelijkbaar zijn en meerdere, vergelijkbare maar compleet andere uitkomsten hebben die mogelijk leiden tot het gewenste resultaat zijn lastig te beoordelen. Van nature kiest men dan voor het alternatief waarbij het minste risico wordt gelopen om de uitkomst te realiseren . Of dit uiteindelijk ook de beste uitkomst is, is verre van gewis. 

Het oplossen van 'pijnlijke keuzes' wordt belemmerd door de wijze waarop wij deze kwalificeren. Blijkbaar voldoet de weging op basis van gelijk aan, minder goed of beter niet om het probleem op te lossen. Misschien dient een ander referentiekader te worden gehanteerd. Bijvoorbeeld het beoordelen van de waarde die de te maken keuze toevoegt. De beoordeling van de waarden kent geen begrippen als beter, gelijk of slechter.  De waardendiscussie heeft een geheel andere dimensie, gaat niet over cijfers , heeft een normatief karakter. 

De vraag of en hoeveel we moeten bezuinigen doet eigenlijk helemaal niet ter zake. De vraag is: Wat voor samenleving we willen zijn en welke offers willen wij daarvoor brengen? Willen we onze kinderen laten pumpen  in een verzelfstandigde sportschool of verzuipen door te strak gelimiteerd zwemonderricht. Zijn zorgaanbieders eigenlijk wel in staat zijn om zorg te leveren die we nodig vinden,  is een woningcorporatiedirecteur in een Masserati gewoon een gevolg van marktwerking en vinden we het normaal dat je dochter gefilmd wordt tijdens het doodschoppen van haar buurmeisje. Een normatieve discussie over de inrichting van je samenleving, wat nodig is en wat 'we' nodig vinden, wie welke rol vervult. Daar is niets pijnlijks aan. 

Dan spreken we niet over € 600.000 bezuinigen op Kulk of Stadsgehoorzaal, maar gaat het over ons vermogen om invulling te geven aan ons verlangen waarde toe te voegen aan onze samenleving, de welvaart van de stad te bevorderen.  Dan spreken we over creatief inspirerend leiderschap. We spreken  over hoe we in een gezamenlijk gedeeld verlangen waarde wensen toe te voegen aan de gemeenschap.

De grootste mislukking dreigt echter wanneer oppositie voor de zoveelste keer billenschuddend en met de handen in de lucht zichzelf herhaalt, zegt dat we voor moeilijke keuzes staan en dat er pijnlijke maatregelen in de lucht hangen die de samenleving hard zullen raken. Daarmee bewijzend het  absolute onvermogen te hebben een goede bijdrage te leveren aan het normatieve debat en  benadrukkend dus geen antwoord te hebben op de keuzes die gemaakt moeten worden. Of door de coalitie die zich met een zeer krappe meerderheid ontrekt aan de normatieve weging  en uitsluitend stuurt op aantallen en cijfers en de initiatiefloosheid van de oppositie. Initiatieven van raadsfracties, amendementen, moties en budgetonthouding zullen uit de kast moeten om richting te geven aan de voorliggende 'uitdagingen'. Alles valt of staat bij de bereidheid deel te nemen aan het normatieve debat over de toekomst van de stad. Slechts dan zal breed gedragen en effectief beleid kunnen worden gevoerd, zal de raad als bewakers van de kaders en initiatieven een nuttige rol kunnen vervullen . Gebeurt dat niet dan worden problemen vooruitgeschoven en zal het tanende vertrouwen in de politiek rap afnemen.