Zonnepanelenverschil van 43,8 procentpunt onthult diepe kloof tussen Rijnmondgemeenten

VLAARDINGEN - In de regio Rijnmond liggen twee werelden naast elkaar. Lansingerland heeft 55,3 procent van zijn woningen voorzien van zonnepanelen; Rotterdam komt niet verder dan 11,5 procent. Dat verschil van 43,8 procentpunt is geen afrondingsfout maar een structurele kloof die iets zegt over hoe gemeenten verduurzamen, en wie daarbij achterblijft.

Kosten nu, rendement later: de afweging die huishoudens verdelen

Dalius Mikalauskas, crypto- en sportexpert verbonden aan Smart Betting Guide, volgt als fervent NBA- en EuroLeague-fan de basketbalwereld op de voet. Vanuit die interesse valt hem op dat de rekensom die huiseigenaren maken bij zonnepanelen, opvallend nuchter is. In Lansingerland heeft ruim één op de twee woningen de stap al gezet; in Rotterdam gaat het om ongeveer één op de negen. Dat gat, zo stelt Mikalauskas, laat zien hoe scherp mensen afwegen wat een investering nu kost tegen wat zij daar later van terugverwachten.

“Die afweging van kosten nu tegen verwacht rendement later is precies wat iedere huiseigenaar maakt. Ik zie dezelfde gestructureerde rekenlogica terug bij de groep die ik als basketbalvolger van buiten waarneem.”

Die parallelle logica, voegt hij toe, is ook het vak van basketbal-tipsters, die risico en verwachte opbrengst stelselmatig afwegen als kern van hun werk. Mikalauskas observeert die overeenkomst als externe vergelijking; hij gokt zelf niet.

De regionale ranglijst van koploper tot hekkensluiter

Het beeld van de regio als geheel komt uit een inventarisatie van vergelijkingsplatform Slimster, waarover NOS berichtte. Gemiddeld heeft 36,4 procent van de woningen in de 23 gemeenten van de regio Rijnmond zonnepanelen.

Lansingerland voert de lijst aan met 55,3 procent. Hardinxveld-Giessendam volgt op de tweede positie met 54,4 procent, gevolgd door Goeree-Overflakkee met 51,5 procent. Iets daaronder situeren zich Hoeksche Waard (49,3 procent), Molenlanden (49,1 procent) en Barendrecht (47,5 procent). Al deze gemeenten liggen dicht bij of ruim boven de veertig procent en tonen dat een fors deel van de regio de grens van de helft nadert of al heeft overschreden.

Aan het andere einde van de ranglijst staat Rotterdam met 11,5 procent als hekkensluiter. Schiedam doet het met 15,4 procent maar weinig beter. Vlaardingen, de gemeente waarover Vlaardingen24 verslag doet, noteert 20,8 procent. Capelle aan den IJssel zit op 22,5 procent. Stuk voor stuk liggen deze cijfers ver onder het regionale gemiddelde van 36,4 procent.

Appartementen en VvE's remmen stedelijke adoptie

Het mechanisme achter deze kloof is niet willekeurig. In dichtbebouwde gemeenten zoals Rotterdam wonen verhoudingsgewijs veel mensen in appartementen, en juist daar is het plaatsen van zonnepanelen een stuk ingewikkelder dan bij een eengezinswoning met een eigen dak.

Bewoners van appartementen kunnen zelden zelfstandig beslissen over het dak boven hun hoofd. Zij zijn aangewezen op hun verhuurder of op een Vereniging van Eigenaren (VvE) om überhaupt stappen te kunnen zetten. Dat besluitvormingsproces vergt consensus, kost tijd en loopt regelmatig vast. Daarboven op komt dat er per woning gemiddeld minder eigen dakoppervlak beschikbaar is in hoog- en laagbouw die dicht op elkaar staat.

De koplopers in de regio laten het omgekeerde patroon zien. Slimster stelt dat gemeenten als Lansingerland en Hardinxveld-Giessendam worden gekenmerkt door relatief veel grondgebonden woningen en een minder dichte bebouwing. Wie een vrijstaande woning of rijtjeshuis bewoont, beschikt over een eigen dak en kan zonder tussenkomst van anderen beslissen. Die vrijheid vertaalt zich direct in hogere adoptiecijfers. Het is een combinatie van woningtype, beschikbaar dakoppervlak en de afwezigheid van collectieve besluitvorming die de voorsprong van landelijke gemeenten grotendeels verklaart.

Het nationale patroon bevestigt wat Rijnmond laat zien

De regio Rijnmond is geen uitzondering. Landelijk bevestigt hetzelfde patroon zich op grotere schaal. Van de 342 Nederlandse gemeenten heeft inmiddels in 112 gemeenten meer dan de helft van de woningen zonnepanelen. Dat is bijna een derde van alle gemeenten, een aanzienlijk aandeel. Maar de grootste steden blijven ook nationaal achter. Slimster noemt naast Rotterdam ook Amsterdam en Den Haag als steden die structureel laag scoren.

Het zijn steden met een vergelijkbare opbouw: veel meergezinswoningen, een groot aandeel huurwoningen en een bevolkingsdichtheid die weinig ruimte laat voor individuele dakoplossingen. Dat 112 gemeenten al boven de vijftig procent zitten, toont dat verduurzaming via zonnepanelen in een deel van Nederland snel gaat. Maar dat de grootste steden, waar een substantieel deel van de Nederlandse bevolking woont, structureel achterblijven, maakt de kloof ook nationaal een wezenlijk vraagstuk. Wat in Rijnmond zichtbaar wordt tussen Lansingerland en Rotterdam, is geen regionaal incident maar een afspiegeling van een breed, landelijk patroon.