VIDV: Noodkreet uit de golven

VLAARDINGEN - Iedere zondag op Vlaardingen24: Vlaardingers in den Vreemde! Vlaardingers die de Haringstad achter zich hebben gelaten om elders in de wereld hun geluk te zoeken, geven bij toerbeurt een kijkje in de keuken van hun leven 'in den vreemde'. Maak kennis met Cora Vlug (Verenigde Staten) en vandaag met Wilma Hollander (Griekenland). 

Ik wilde deze maand een gezellige column schrijven. Wat huis-tuin-en-keuken-geneuzel over hoe fantastisch mijn NL-tour is geweest, hoe gezellig het bij de Wannebiezz in Joure was, hoe heerlijk de thuiskomst en hoe verrassend om te ontdekken dat onze tuinbevolking is uitgebreid met een heuse Griekse landschildpad die uit het niets is verschenen. 

Maar mijn vingers willen dat niet. Die willen u iets totaal anders vertellen, net zoals de hoofdpersonen uit mijn boeken soms een eigen weg inslaan. Op zo'n moment kan ik niets anders dan mijn vingers of mijn hoofdpersonen gehoorzamen, en doen wat zij mij gebieden te doen, zelfs als ik er moeite mee heb om hun woorden neer te schrijven. Zoals vandaag. Het verhaal dat mijn vingers willen schrijven is een verhaal van onrecht, van boosheid, van wanhoop. Verhalen zoals u dagelijks onder ogen krijgt via de media, de televisie, twitter en facebook. En iedereen weet dat we daar allemaal meer dan genoeg van hebben. Dat we het beu zijn om al die ellende over ons heen te krijgen. We kunnen er immers weinig of niets mee, behalve ons gigantisch schuldig voelen omdat wij ons nog steeds druk durven maken over futiliteiten, over huis-tuin-en-keuken-dingetjes die in het niets verdwijnen bij al die mensonterende werelddrama's. 

Net als u schuif ik veel van die drama's van me af, omdat ik eraan ten onder ga als ik ze te diep binnen laat komen. Vandaag echter las ik het verhaal van een Nederlandse man, een vakantieganger,  die op Lesbos met eigen ogen zag hoe de lokale bevolking overstroomd dreigt te worden door de daar dagelijks aanspoelende vluchtelingengolf. Een man die dit keer niet weg kon kijken. Het is een nuchter, en daardoor des te schrijnender verhaal over mensen die zelf niets meer hebben, zelf tot op het bot uitgeknepen zijn en toch, ondanks dat, proberen om dat wat ze nog wel hebben te delen met hen die helemaal niets meer hebben. Met hen die letterlijk aangespoeld zijn, sommigen met een dode baby aan hun borst geklemd, anderen zich wanhopig vasthoudend aan hun dierbare schamele bezittingen. 

Het speelt niet alleen op Lesbos, dat weet ik uit de vele blogs die ik hier onder ogen krijg. Ook op andere eilanden doet de Griekse bevolking er alles aan om de bootvluchtelingen te helpen. De foto van een militair op Rhodos die vanaf een terras zag hoe de inzittenden van een net voor de kust omgeslagen boot dreigden te verdrinken en vervolgens eigenhandig bijna twintig mensen uit de golven redde, ging zelfs de hele wereld over. Europa staat erbij en kijkt ernaar, als naar een film die zich ver hun warme bed afspeelt. Men praat erover, fronst de wenkbrauwen, tuit de lippen en schuift de verantwoording weg. Naar landen als Griekenland en Italië, die zelf het eigen volk nauwelijks meer in leven kunnen houden, laat staan deze niet aflatende stroom van vluchtelingen kunnen opvangen. Als er al geen opvang is voor de vele eigen dakloze inwoners, als de nationale gezondheidszorg het moet hebben van giften en artsen die hun werk blijven doen zonder er zelfs maar voor betaald te krijgen, hoe kunnen zulke landen dan toch hun armen uitsteken en deze wanhopige stroom van mensen uit de golven blijven trekken? 

Toch is dat precies wat ze doen, de inwoners van de eilanden die de dupe zijn van wat er zich momenteel in deze wereld afspeelt. Dag in dag uit worden ze geconfronteerd met wat u op het beeldscherm wegzapt, of ze nu willen of niet. En ja, ook onder de lokale inwoners zijn er mensen die vinden dat een ander het maar moet oplossen. Natuurlijk. Mensen blijven mensen, waar ze ook wonen. En geef ze eens ongelijk. Hoe kun je nog helpen als je - zoals een groot deel van de Griekse bevolking - zelf op het randje van de afgrond leeft? Een afgrond die als het aan politiek Europa en de banken ligt de komende jaren alsmaar dieper en breder zal worden. 

Hoe is het toch mogelijk dat het zover is gekomen? Dat wíj het zover hebben laten komen? Hoe kan het dat zelfs in een welvarend land als Nederland oude en zieke mensen niet verzorgd worden omdat er 'geen tijd, geen geld' voor is? Dat mensen die dringend hulp nodig hebben op een ellenlange wachtlijst worden geplaatst? Wie kan er met zijn of haar hoofd nog bij? Ik heb geen oplossing. U waarschijnlijk ook niet, anders zou u al die verhalen en beelden niet net als ik zo snel mogelijk wegduwen. Nou ja, tot het onszelf aangaat. Onze ouders, ons kind, onze partner. Ineens blijken we dan te beschikken over een dosis boosheid die ervoor kan zorgen dat deuren opengaan, dat er wél iets gebeurt, al is het maar op kleine schaal. Soms vraag ik me af wat er zou  gebeuren als we al die individuele boosheid bundelen. Als we al die kleine porties van 'nu-is-het-genoeg' bij elkaar schrapen, dwars over alle landengrenzen heen. Wat denkt u, zou er dan wél een aardverschuiving kunnen plaatsvinden? 

Mijn vingers zijn moe. Ze hebben hun verhaal verteld. In mijn hoofd klinkt een song uit de jaren zestig: 'De Eeuwige soldaat' gezongen door Boudewijn de Groot. Onmiddellijk gevolgd door een ander lied: 'When will they ever learn?' van Pete Seeger. Ik zucht. De tekstschrijvers van toen hebben het feilloos omschreven en helemaal gelijk gekregen. Anno 2015 is er nog steeds niets veranderd onder onze langzaam dovende zon…