VL-ID-VR: Pygmee olifanten

VLAARDINGEN - Iedere zondag op Vlaardingen24: Vlaardingers in den Vreemde! Vier Vlaardingers die de Haringstad achter zich hebben gelaten om elders in de wereld hun geluk te zoeken, geven bij toerbeurt een kijkje in de keuken van hun leven 'in den vreemde'. Maak kennis met Bart van Zessen (Argentinië), Chiara van der Linden (Haïti), Wilma Hollander (Griekenland) en vandaag Antoinette van de Water (Thailand/Borneo).

Op het moment dat ons kleine vliegtuigje boven Sandakan begint te dalen, voel ik de sensatie van de jungle al opkomen. Vanuit het raampje is er helaas weinig tropisch regenwoud te zien. Enorme vlaktes zijn bedekt met palmolie plantages. En dat is precies de reden waarom ik hier ben. Met twee lokale partnerorganisaties, Hutan en Mescot,  veranderen we illegale plantages weer terug in beschermd bos en geschikt olifantengebied. Door de plantages op deze manier aan te pakken, ontstaat er bovendien een corridor, waardoor de olifanten hun migratieroutes kunnen volgen en hun leefgebied uitgebreid wordt.

Met de organisaties hebben we een kennisuitwisselingsprogramma opgesteld rondom herbebossing in Thailand en Borneo. Na de laatste workshop in Thailand hebben de organisaties veel data op Borneo verzameld. Nu gaan we deze data samen analyseren, de sites bekijken en werken aan het verbeteren van het programma. Op het moment dat we op het eerste project aankomen, heeft het wildlife department net aangekondigd dat er weer een illegale palmolie plantage langs de rivier teruggegeven moet worden aan de natuur. Eindelijk actie, al lijkt het soms een druppel op de gloeiende plaat.

Met Mescot bekijk ik de nieuwe site en maken we een plan van aanpak voor het nieuwe project.  Hier moeten binnenkort 10.000 bomen geplant worden. Die nacht slapen we in het eco-camp van Mescot: een open hutje in een afgelegen gebied dat alleen met de boot bereikbaar is. ‘s Avonds maken we een wandeling door het bos om nachtdieren te spotten. Als hoogtepunten zien we vlak voor ons een civetkat in een boom. Ook de gigantische bloedzuiger die ik later onder de douche in mijn oksel ontdek maakt indruk. Die nacht is het heerlijk in slaap vallen, met zoveel geluiden van de jungle.

Met het herbebossingsteam van Hutan gaan we meteen praktisch aan de slag: helpen met het monitoren van de bomen. Ze hadden wat problemen met het verzamelen van data en het gebruik van het gereedschap. Samen komen we er al snel uit. De hele dag meten we in de bloedhete zon de geplante boompjes op. Het ziet er goed uit: ruim negentig procent van de geplante bomen heeft het overleefd. De bomen groeien als kool. Op de terugweg zien we een groep orang-oetans in een boom, en een krokodil met een aap in zijn bek.

Later op kantoor analyseren we alle verzamelde data. Van 1500 bomen, verdeeld over drie test plots, zijn er op drie momenten metingen verricht. Ik geef een korte statistiek workshop, en we maken samen de benodigde tabellen. Dit bleek ook een groot obstakel voor het team te zijn. Ze hadden nu wel zoveel data, maar wat moesten ze er hierna mee? Tijdens de presentatie van de resultaten houden we daarom een brainstorm over de betekenis van de gegevens, en hoe we deze data kunnen gebruiken om het project te verbeteren. Als de data op een andere manier dan ingewikkelde tabellen gepresenteerd wordt, barst er al snel een discussie los. Waarom groeien bomen bijvoorbeeld sneller in plot 2 dan in plot 1? Plot 2 heeft ook meer onkruid, zien we in de statistieken. De conclusie is al snel dat dit komt doordat plot 2 minder schaduw van de palmen heeft. Onkruid groeit hierdoor sneller, maar de bomen ook. Het is daarom belangrijk om  in plot 2 vaker onkruid te wieden. Stap voor stap gaan we zo door de data heen, en al snel hebben we een hele lijst met verbeterpunten. Daarom is meten dus belangrijk. 

Als we met de boot weer terug naar de homestay varen, zien we een olifant in de rivier badderen. We houden de boot op afstand aan de overkant van de rivier, maar ontdekken daar nog veel meer olifanten verstopt in het hoge gras. Voor de rest is er niemand in de buurt. Een stukje paradijs dat nog bestaat, de ondergaande zon, de geluiden van de jungle, de olifanten die in alle rust  kunnen rond grazen. Ik ben trots dat ik er aan mee kan helpen om ervoor te zorgen dat dit kan blijven bestaan.