Sociologisch onderzoek naar Oer-Vlaardinger

VLAARDINGEN - Het verhaal van de Oer-Vlaardinger blijft tot de verbeelding spreken. Onlangs studeerde Martine de Rooij aan de Universiteit van Amsterdam af als socioloog met een scriptie getiteld ‘Oer-Vlaardinger & Oer-Vlaardinger, genetica in de stad’, die met een 9 werd bekroond. Velen in Vlaardingen – maar ook daarbuiten – zullen zich nog de zoektocht naar de Oer-Vlaardinger herinneren, die op 6 juli 2007 uitliep op een spectaculaire bekendmaking van de resultaten in de Grote Kerk van Vlaardingen. Voor het oog van een volle kerk en diverse TV-camera’s en radiomicrofoons maakte burgemeester Bruinsma bekend dat het in het ‘Gat in de Markt’ gevonden 11e-eeuwse DNA identiek was met dat van de heer Eduard Zuiderent te Overschie, die sindsdien als de Oer-Vlaardinger door het leven gaat.

De zoektocht naar de Oer-Vlaardinger was een vervolg op de ontdekking van de rand van begraafplaats bij de Grote Kerk, waarin enkele tientallen graven uit de periode 1000-1050 werden aangetroffen. In een groot aantal kiezen bleek het DNA nog intact te zijn. Dit DNA is vergeleken met dat van mannen die konden aantonen dat ze voorouders hadden in het 16e-eeuwse Vlaardingen of de directe omgeving. Met het vinden van de DNA-match met de heer Zuiderent lukte het in Nederland voor het eerst om op basis van DNA een uiterst waarschijnlijke verwantschap aan te tonen die een periode van circa duizend jaar bestrijkt. Inmiddels heeft dit project onlangs navolging gekregen in Oldenzaal en Vlissingen.

Sociologisch onderzoek
Nu ligt er dan ook nog het resultaat van het sociologisch onderzoek naar het project ’de zoektocht naar de oer-Vlaardinger’. Hierin worden nuanceringen aangebracht in de manieren waarop over het begrip ‘identiteit’ gedacht kan worden.

In Vlaardingen werd voor het eerst een stadsprofileringsproject uitgevoerd waarbij biologisch DNA de boventoon voerde. Deze biologisch genetische invalshoek kreeg plaats in een project dat geïnitieerd en gecoördineerd werd door de stadsarchivaris en de stadsarcheoloog van Vlaardingen. De cultureel-historische informatie van de stad en de biologische informatie (aangeleverd door het Forensisch Laboratorium voor DNA-onderzoek van het LUMC in Leiden) is tijdens en na het project op allerlei manieren ‘vermengd’ geraakt. Het onderzoek keek naar deze ‘mengtechnieken’. Het sociologisch onderzoek is verricht door Martine de Rooij in het kader van haar afstudeerscriptie aan de Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam. De scriptie maakt deel uit van een groter project dat zich richt op de invloed van de genetica bij het bepalen van noties met betrekking tot de (Nederlandse) identiteit. De Rooij zet uiteen hoe de biologisch-genetische verbindingen in Vlaardingen deel uitmaakten van een netwerk waarin onder meer historische karakters, resten van Vikingschepen en een standbeeld figureerden.

Dit netwerk bleek steeds opnieuw in staat de stad Vlaardingen op de kaart te zetten. De oer-Vlaardinger manifesteerde zich als een identiteit met verschillende gezichten: een levende man uit Rotterdam, twee geprinte DNA-reeksen op papier, een historische figuur die meevocht in de spannende veldslag aangevoerd door Dirk III of een verwant van een groep zeelieden die vanuit Engeland voet aan wal zette in de haven van Vlaardingen. De zoektocht naar de Oer-Vlaardinger is in staat gebleken zowel de stad Vlaardingen als de genetica te beïnvloeden, en omgekeerd. Het sociaal-culturele zoeken naar identiteit en continuïteit ging in Vlaardingen samen met het biologisch vaststellen ervan. De scriptie is in te zien op de website www.geschiedenisvanvlaardingen.nl.

Boek over de familie Zuiderent
Het gereedkomen van de sociologische scriptie valt toevallig samen met de publicatie van een lijvig boekwerk over de familie Zuiderent. Uiteraard wordt hierin ook uitgebreid aandacht besteed aan de bijzondere afstamming die in 2007 aan het licht kwam. Het eerste exemplaar van het boek met genealogische gegevens over de familie Zuiderent, waarin ook nieuwe puzzelstukjes over de eerste voorouders zijn toegevoegd, wordt zaterdag 15 september in familiekring uitgereikt aan burgemeester Bruinsma. Die ‘nieuwe puzzelstukjes’ zullen na de boekpresentatie nader bekend worden gemaakt.