Column: Makke Schapen

Wie regelmatig de buitengebieden van het Vlaardingse bezoekt komt vaak een kudde schapen met bijbehorende herder en schaapshond tegen. Voor velen een moment van mijmering, voor anderen een fotomomentje. Schapen zijn kuddedieren en zo bijeen een genoegen voor het oog. Van dichterbij een vreedzaam bolletje wol met een bek, een paar oren  en vier poten dat overleeft in de kudde, meeholt wanneer het moet en vreet wanneer het kan. Van veraf een witte wolk in het schone groen. Een aanvulling op het Hollands landschap? De hond zorgt in opdracht van de herder voor een blijvend plaatje door de samenstelling van de kudde te bewaken.

Afgelopen weken deed het Presidium, het dagelijks bestuur van de Tweede Kamer, een duit in het zakje door te besluiten 'zetelroof' te ontmoedigen. Van 'het roven van een zetel' is sprake als een gekozen volksvertegenwoordiger besluit niet meer namens zijn partij op te treden en toch deel uit te blijven maken van het bestuursorgaan waarvoor hij is gekozen. Staatsrechtelijk gedekt door de grondwet, die stelt dat een volksvertegenwoordiger wordt geacht zonder last of ruggenspraak zijn vertegenwoordigende taak te vervullen.

Opvallend is de suggestie van het Presidium om 'de rovers' de mogelijkheid een nieuwe fractie te vormen, personele- en financiële ondersteuning en daar komt-ie: spreektijd te ontnemen. Hoewel het dus staatsrechtelijk mogelijk blijft je volks vertegenwoordigende rol te vervullen, wordt het je in praktische zin bijna onmogelijk gemaakt. En zo draagt het Presidium bij aan het optimaal functioneren van de democratische rechtstaat?

Kennen we eigenlijk de achtergronden van het vertrek uit fracties of partijen? En doen die er toe? Is er binnen de partij of fractie voldoende ruimte voor een andere mening, een ander geluid of is het domweg conformeren aan het fractiestandpunt de 'gouden standaard'? Is er plaats voor dissidenten, criticasters, dwarsdenkers en hoe staat het met het zelfreinigend vermogen?

Vragen waar bestuurskundigen en rechtsgeleerden allang het antwoord hebben. Het ontbreekt de overheid aan ruimte voor 'de andere mening'. Recent riep Johan Remkes, Commissaris van de Koning Noord Holland, ook VVD, tijdens een bijeenkomst van griffiers, staten- en gemeenteraadsleden nog op tot meer ruimte voor meer bestuurlijke 'tegenkracht'. Maar plaatste daarbij wel gelijk de kanttekening dat bij te grote of aanhoudende tegenkracht bestuurders nu eenmaal gehouden zijn in voorkomende gevallen hun bestuurlijke verantwoordelijkheid te nemen. En daarmee plaatste hij de schapen direct terug in het hok, waarna hij met een ferme armzwaai ter afscheid de zaal verliet.

21 juni spreekt de Tweede Kamer over de voorstellen van het Presidium. Eens even zien hoe de Vrijheid en Democratielobby onder leiding van Halbe Zijlstra van makke schapen lammeren maakt.