Column: Politieke moed

Stelt u zich eens voor. U woont in Vlaardingen, bent tweeverdiener en sinds enkele maanden uw baan kwijt. Uw opgroeiende kinderen doen een groot beslag op uw inkomen en dat van uw partner en u heeft de grootste moeite de eindjes aan elkaar te knopen. U moet helaas een beroep doen op de voedselbank en gezien uw leeftijd lijkt een spoedige terugkeer in een baan ver weg. En dan wordt er gebeld.

Er staan twee mannen in pak op de stoep die even met u uw huishoudboekje doornemen en u een paar formulieren laten ondertekenen. Een week later valt de eerste cheque op de deurmat ter grootte van een bedrag dat voorkomt dat u en uw gezin door de armoedegrens heen zakken. Geen meldingsplicht, geen strafkortingen, gewoon cashgeld om naar eigen goeddunken uw probleem van geen of een veel te laag inkomen op te lossen.

Nou, dat zou mooi zijn hoor ik u zeggen. Wat kost dat wel niet? Fraudegevoelig! Het leven is geen Postcodeloterij. Die gelooft in sprookjes. Pervers!

En zo dacht de conservatieve regering in Canada ook over een uitgevoerd 'gratis-geld' experiment in Dauphin, een kleine stad in de directe omgeving van Winnipeg. Zij besloot geen geld meer vrij te maken voor de analyse van de onderzoeksdata , in de overtuiging dat het experiment mislukt zou zijn, mede uit vrees voor mogelijke positieve bevindingen. En zo verdwenen de data van de betrokken antropologen, sociologen en economen voor lange tijd in de archieven.

Met behulp van zorgverzekeringsdata kwam professor Evelyn Forget er na drie jaar onderzoek in 2009, bijna 30 jaar na het experiment, tot de conclusie dat het experiment een groot succes was. Zij toonde aan dat de vrees van politici dat mensen zouden stoppen met werken ongegrond was. Jongeren studeerden langer door, vrouwen namen iets langer zwangerschapsverlof, kostwinners werkten nauwelijks minder. Maar de meest opzienbarende resultaten waren een forse afname in het ziekenhuisbezoek, huiselijk geweld en psychische en maatschappelijke ondersteuning.

De bevindingen sluiten aan bij de OESO-studie (2010) naar wereldwijde experimenten met verstrekking van 'gratis-geld'. Naast een afname van de armoede zijn lange termijnvoordelen op de terreinen van schoolverzuim, gezondheid , emancipatie,belastingopbrengsten en efficiency evident. Alle onderzochte experimenten blijken goedkoper dan de geboden alternatieven.

In mijn vorige columns pleitte ik voor meer experimenteerruimte voor gemeenten binnen de decentralisatieopgave van dit kabinet. Gezien de beperkte toebedeelde middelen zullen bestaande systemen niet toereikend blijken en zullen alternatieven in pilots moeten worden vertaald. Het bij voorbaat afwijzen, uitvergroten van de risico’s en het pervers verklaren van dit soort experimenten zullen langetermijnoplossingen niet dichterbij brengen. En hier ligt met name een grote opgave voor dit kabinet, maar ook een opdracht voor de lokale bestuurders. Voor een pareto-verbetering  van het Vlaardings welzijnsniveau is politieke moed en een open mind nodig. Er valt dus wel degelijk iets te kiezen 19 maart.