Column: V e i l i g h e i d s g e v o e l

Zaterdag ontmoette ik Peter d’Hamecourt, oud correspondent van de NOS en het AD in Moskou. Peter is een begenadigd verteller van verhalen. Verhalen van het alledaagse leven van 'de Rus', Poetin en de Doema, zijn perceptie van het leven in een onmetelijk interessant land. In zijn korte lezing, die hij zaterdag hield, vertelde hij over de rol van propaganda, de gevolgen van het ontbreken van een burgersamenleving in Rusland en de gelatenheid waarmee Russen zich schikken in hun 'lot'. Hoe machthebbers als Poetin initiatieven van burgers zien als een bedreiging tegen 'de staat' en deze ver van het machtscentrum houden. In een interview in de Groene Amsterdammer legde d’Hamecourt al eerder de vinger op Poetin’s worsteling met zijn burgers en het bewaken van zijn politieke macht.

Maar hoe zit dat eigenlijk hier?  Hoe gaan we hier om met onze eigen propaganda? Hoe gelaten zijn wij eigenlijk? Waar gaan wij de straat nog voor op en waar zit het kritisch vermogen?

'Je kunt je beter veilig voelen in een onveilige omgeving, dan onveilig in een veilige omgeving'. Als je op een donderdagavond niets te doen hebt en je zwerft even door de stad, dan kom je met dit soort strofes thuis, echt. En we gaan het subjectieve veiligheidsgevoel monitoren met Walther, onze nieuwe god aan het firnament. Who the fuck is Walther? Walther is de nieuwste aanwinst in de politieregio, verantwoordelijk voor uw en mijn veiligheid hier in de stad. Walther is afgetraind, heeft the looks en is slim. Knikt ja als het ja moet zijn en nee als het nee moet zijn. De ideale schoonzoon, de natte droom van menig angstig lokaal haasje of hitsige aankomende schoonmoeder.

Nou de uitkomst kun je raden. Vijftig procent van de bevolking bestaat uit vrouwen en de politie monitort tussen acht en vijf.  Grote kans dat vrouwen in de monitor oververtegenwoordigd zijn en de cijfers 2015 een spectaculaire stijging van het veiligheidsgevoel laten zien. Mannen, Walther maakt de stad onveilig maar het gaat bij de politie uiteindelijk niet om de veiligheid zelf maar om het veiligheidsgevoel. En daar moeten we het in Vlaardingen dan maar mee doen.

Het gaat om het v e i l i g h e i d s g e v o e l! Ik ga het nog maar een paar keer tegen kan mijzelf zeggen, misschien wordt het dan wat makkelijker want het klinkt toch zo paradoxaal.

Met de komst en inzet van de Walthers worden veilige wijken onveiliger, geen vrouw is tenslotte meer veilig en neemt de behoefte aan veiligheidsgevoelens toe. Is dit niet een doodordinaire macho-cultureel bepaalde oplossing voor hetgeen eigenlijk voorheen geen probleem was? Wordt hier niet voorbij gegaan aan het primaire proces, namelijk het oplossen van het veiligheidsprobleem zelf? Het lijkt wel of men daar steeds aan wil ontkomen.

Schuilt door het inzetten op het veiligheidsgevoel geen groot gevaar. In analogie met hetgeen d´Hamecourt uitlegt wordt bij de perceptie van veiligheid volledig voorbij gegaan aan de realiteit, de feiten. Feit is dat de afstand van de burger tot haar bestuurders toeneemt naarmate de bestuurders een beeld proberen te scheppen, dat niet geheel met de beschikbare feiten kan worden onderbouwd. Wie vertrouwt tenslotte de cijfers van Ivo Opstelten nog als het gaat om het aantal agenten dat op straat loopt of aan criminelen verstrekte afkoopsommen.

De bevolking neemt de cijfers gelaten tot zich in de wetenschap dat het parlement zeer waarschijnlijk opnieuw geen consequenties zal verbinden aan het niet 'volledig' informeren  van het hoogste orgaan in onze democratische rechtstaat. Doordat de feiten en de perceptie ervan ver uiteen gaat lopen, neemt de burger in toenemende mate afstand van haar leiders. Het vertrouwen in het dagelijks bestuur zal een dalende trend blijven vertonen als men uitsluitend blijft inzetten op dit soort beeldvorming.

Komt daarmee de democratie in gevaar? Het antwoord is ja! Donderdag bewees Tops in zijn toelichting aan de gemeenteraad en belangstellenden de democratische controle een hele slechte dienst door systematisch geen cijfers te willen noemen, laat staan toe te lichten. Onder het excuus dat het noemen van cijfers 'niets zou toevoegen' probeerde hij te ontkomen aan democratische toetsing van zijn beleid. De twijfel van aanwezige bewoners over de door hem aangeleverde cijfers maakte de afstand tussen de partijen alleen nog maar groter.

Politieke afwegingen zijn voorbehouden aan de gekozen volksvertegenwoordigers en niet aan onze staatsdienaren. Onvolledig informeren en het achterhouden of onthouden van vitale informatie is zowel in de politiek als op ambtelijk niveau onaanvaardbaar. Binnen het ministerie is dit misschien de normaalste zaak van de wereld maar op gemeentelijk niveau absoluut onaanvaardbaar.  Tops dient zich te beperken tot het aanleveren van de feiten en de lijstjes en mag zijn baas van een advies voorzien, punt. Met zijn uitspraken van donderdag is hij veel te ver gegaan. De gemeenteraad maakt zelf wel uit of aangeleverde gegevens 'iets toevoegen' of niet. En de raad dient dit recht met verve te bewaken en zichtbaar en hoorbaar uit te dragen.

Wouter Schutte

Naschrift: in dit artikel zijn om veiligheidsredenen soms fictieve namen gebruikt. Iedere gelijkenis met de werkelijke naam is voor rekening van de lezer.