Column: Handelingsverlegen

Van Dale maakte aan het eind 2014 bekend dat dagobertducktaks het woord van het jaar is geworden.  Het woord eindigde nog voor moestuinsocialisme. Twee prachtige woorden die voortreffelijk samenvatten waar je anders een hele zin, sterker nog een heel verhaal,  voor nodig zou hebben om het uit te leggen. De dagobertducktaks hoe sympathiek ook, is alleen terecht gekomen in het woordenboek van van Dale en helaas nog niet in het wetboek. 

Persoonlijk ben ik onder de indruk van een ander woord dat ik opving en dat is handelingsverlegen. Onlangs hoorde ik een consultant deze term gebruiken om aan te geven dat een aantal mensen niet in staat was om hun baan naar behoren uit te voeren.  Wat mij betreft zou dit woord de ranglijst van eufemismen mogen aanvoeren. Eufemismen zijn woorden die worden gebruikt om de waarheid wat te verzachten. De politiek staat bol van de eufemismen. Een oorlog wordt een conflict genoemd, bezuinigingen heten ombuigingen of neerwaartse bijstelling. Hoe verzachtend de woorden ook mogen zijn, het resultaat is bikkelhard. Voor een soldaat echter maakt het niet veel uit of hij onder vuur ligt in een oorlog of tijdens een conflict. Eufemistische kogels zijn net zo hard als scherpe munitie. Een door de politici aangeduide ombuiging voel je net zo hard in je loonzakje als een bezuiniging. Je persoonlijke armoede wordt echt niet minder als men je behorend-tot-minima gaat noemen. Als je baas je binnenroept en vertelt dat hij het contract beëindigt omdat je handelingsverlegen bent,  lokt de ww net zo hard als wanneer hij had gezegd dat je niet geschikt bent voor je werk. 

Onze minister-president mag gerust de kampioen van de eufemismen genoemd worden. Een pakket draconische maatregelen heet herfstakkoord en vechten in Afghanistan is een trainingsmissie. Hoewel iedere politicus zégt helder en transparant te zijn, nemen ze hun toevlucht tot verhullend taalgebruik. Jan Marijnissen noemt dit zelfs de vloek van de politiek. 

Zo aan het eind van 2014 maakten we kennis met een ander fenomeen. Toen het kabinet haar zin niet kreeg vanwege de rechtlijnige houding van een aantal socialisten in de Eerste Kamer, werd er dagenlang vergaderd en alles op haren en snaren gezet om de wet toch nog door de Staten Generaal te loodsen. Zelfs werd gedacht om de volksvertegenwoordiging rechts in te halen door een Algemene Maatregel van Bestuur in stelling te brengen. Een trekje waarop een beetje dictator jaloers zou zijn. 

Nu we toch het jaar aan het nabeschouwen zijn, wil ik nog even een andere ergernis voor het voetlicht brengen. De verandering van het zorgstelstel, een zeer ingrijpende operatie moest kostte wat kost door het parlement. Hoewel er vele signalen waren dat gemeenten en zorginstellingen er niet helemaal voor klaar waren, denderde deze trein door. Het is nu 2015 en vele zorgvragers en zorgverleners houden hun hart vast ondanks de sussende woorden van het kabinet dat men er wél klaar voor was. 

Tegelijkertijd werd er een uiterst simpele wet aangenomen die graaiers uit de publieke ruif terugzette op het riante salaris van een minister. Eenvoudig nietwaar? Jan Piet en Klaas die in dienst zijn van organisaties die met publiek geld werken moeten een stapje terug doen. De namen zijn bekend en hun salarissen ook. Maar dit simpele wetje, dat in geen verhouding staat tot de ingewikkelde materie van de zorgtransitie, kan door het kabinet niet uitgevoerd worden. Men heeft meer tijd nodig heet het… 

Op de een of andere manier speelt het woord handelingsverlegen krachtig door mijn hoofd. Of het woordje Smoestuinliberalisme. Gelooft u het nog? De beste wensen voor een heel mooi 2015!