Column: Schot voor de boeg
- Erik Meijer
- 17-08-2013
- Nieuws
Afgelopen weekend heb ik naar Zomergasten aflevering 13 gekeken naar Beatrice De Graaf, Hoogleraar Conflict en Veiligheid aan het Centrum voor Terrorisme en Contraterrorisme van de Universiteit Leiden. Een lange zit maar zeker de moeite waard. Aan het eind van de uitzending, misschien heeft u dit gemist, het was al wat later op de avond, koos zij voor een fragment uit de documentaire 9-11 Zulu, waarin Nederlandse Special Forces in Uruzgan zich beklaagden over hun mandaat. In de wetenschap dat de missie aan het Nederlandse volk was verkocht als opbouwmissie en het hier in eerste instantie om een om een complexe militaire missie ging, moest men in het veld handelen met een beperkt mandaat in plaats van een op de “opdracht gerichte commandovoering”. Het typisch Nederlandse “alles-tot-op-decimalen-achter-de-komma” geregel en het geen verantwoordelijkheid willen nemen voor een gevechtsmissie, speelde de Special Forces parten bij het uitoefenen van hun taak. Het strategisch belangrijke werk werd regelmatig doorkruist door de onzekerheid in de ogen van het Openbaar Ministerie buiten de grenzen van het mandaat te handelen, verkeerde afwegingen te maken tijdens vijandelijk contact. De documentaire laat heel goed zien hoe deze beperkingen zich vertaalden in effectiviteit van deze opdracht en leden van de Special Forces soms in hachelijke situaties bracht.
Dichter bij huis doet zich iets soortgelijks voor, minder heftig, het gaat niet om leven en dood, maar zeker vergelijkbaar. Onze Minister van Binnenlandse zaken Plasterk gaat een groot aantal Rijkstaken over de schutting zetten, de gemeenten opzadelen met een groot aantal gedelegeerde taken, een minimale hoeveelheid geld, minimale beleidsvrijheid , fors toezicht en schaalvergroting. Hoe wil je het hebben? Gemeenten staan dichter bij de ontvangers van de gebruikers van WMO, Jeugdzorg en Sociale Zaken en zouden bij uitstek geschikt zijn de gedelegeerde Rijkstaken in te vullen. Vroegtijdige signalering van knelpunten en een betere anticipatie daarop ligt voor de hand maar of dit ook altijd leidt tot meer efficiëntie is nog maar de vraag. De dreiging van halfbakken oplossingen door gebrek aan kennis, beperkte inzet van ambtenaren, onder druk staande terugkoppeling aan ketenpartners, onderaanbesteding, ik wil nog wel eens zien of het uiteindelijk resultaat van deze botte bezuinigingsexercitie ons windeieren legt. Ik geloof daar helemaal niet in. Waarom niet? Omdat Plasterk, analoog aan de missie naar Uruzgan, de gemeenten en de Tweede Kamer een “opbouwmissie” heeft verkocht maar de wetenschap heeft,dat het hier om een doodordinaire “gevechtsmissie”gaat . Het gaat hier om het gevecht tussen de gemeenten en het Rijk over het nemen van verantwoordelijkheid voor het gevoerd beleid met als gevolg stagnerende ontwikkeling van zorg, beperking van WMO, sanering van Jeugdzorg met alle gevolgen van dien en de inhoud en rol van het sociale beleid en alle neveneffecten op de samenleving. Daarnaast zal, wil deze ‘missie’ succesvol zijn, Plasterk moeten geloven aan een verregaande overdracht van bevoegdheden en afscheid moeten nemen van het tot op detailniveau er zich tegenaan bemoeien. Maar daar is dit kabinet niet van, dus dat zie ik hem niet doen.
Willen we deze “gevechtsmissie” als gemeente tot een goed einde brengen, dan zullen we een beroep moeten doen op een krachtig stadsbestuur. Een stadsbestuur dat zich uiterst sterk in Den Haag profileert en niet alleen leunt op de VNG of stadsmetropool. Een stadsbestuur dat actief, voor op het pluche zittend ruimte creëert voor innovaties en zich politiek hard maakt voor een hoge mate van kwaliteit van haar diensten, een goed bereik en borging van de toegankelijkheid tot haar diensten. Een stadsbestuur dat zich niet verschuilt achter het Rijk. Het zal vragen om kennis, politieke sensitiviteit en moed. Er zal in de gemeenteraad geen plaats meer zijn voor leden die schitteren door afwezigheid, huishoudpotjes-geneuzel, eigenbelang, aannames, onrealistische cijfers, laverend beleid en ontbrekende kaderstelling. Er zal een gemeenteraad moeten zijn die het niet accepteert dat een college roept “daar gaan we niet over”, maar hen juist aanspoort daar waar de politieke ruimte gering lijkt, deze te “bevechten” en uit te breiden. Een gemeenteraad die niet alleen op de winkel past, met gebruik van elkaars kennis, vaardigheden en ervaring veel meer politieke sturing en ondersteuning geeft aan het college. Waarom? Om onze ambtenaren, onze special forces, datgene te kunnen laten doen waar ze goed in zijn. Waar ruimte is voor innovatie en experiment zonder dat iedereen gelijk in de stress schiet en geen ruimte is voor politieke verschuilerarij en armstoeltijgers.
Wouter Schutte
