Column: Sperzone

Het moet in sepember 1976 geweest zijn. Een brandende zon, de muur, prikkeldraad, honden een mitrailleursnest. Grenzgebiet, Sperzone, nicht betreten und befahren! Hier hield de grens op van mijn vrijheid en die van anderen. Raar. Je bent net twintig, in alle vrijheid opgegroeid en loopt nu fysiek tegen de grenzen van onze gedeelde vrijheden op. Hier en niet verder! Ik realiseer me dat wat voor mij aan deze zijde misschien in nog sterkere mate geldt voor de mensen aan de overzijde. Deze betonnen kolos vormt een fysieke breuklijn met hun verleden en is de torenhoge drempel naar een vrije en rechtvaardige samenleving. Ik herinner mij deze eerste confrontatie net als mijn Soxmis-kaart nog als de dag van gisteren. 

Hoeveel vrouwen verder, rennend met een kind op hun arm, op weg naar de vrijheid, hebben het met de dood moeten bekopen voordat 'De Muur' werd geslecht? Hoeveel dagen Siberië hebben geleid tot het uiteindelijk besef van het leiderschap, dat de oplossing tot een rechtvaardiger samenleving is gelegen in het gemeenschappelijk vervullen van de opdracht in te staan voor de vrijheid van de ander. Het 'ik' en 'zij' werd vervangen door 'wij', de Koude Oorlog leek voorbij. De aandacht voor de waarde van onze vrijheid verschoof naar de achtergrond. Dissidenten gingen op in de samenleving, legers werden ontmanteld. Brandhaarden werden bediend met beperkte militaire inzet. Maar ongemerkt en onderhuids werden gezamenlijke belangen geofferd en het eigen belang gediend. 

Deze week maakte de realiteit van de onmetelijke stoet lijkwagens een bruut einde aan de vanzelfsprekendheid van onze vrijheid, de vanzelfsprekendheid van onze onbegrensde mogelijkheden, het realiseren van onze dromen. Ogenschijnlijk was de dreiging beperkt en zo ver weg, ver weg van onze dagelijkse beslommeringen, in een klap zo dicht bij en actueel. Een deken van verdriet, boosheid, ontkenning, verbondenheid en ongeloof bedekte ons land. En het besef dat de geschiedenis zich herhaalt indien wij ruimte laten voor 'ik'en 'zij' dogma's. En dat dit niet alleen een verantwoordelijkheid is voor Russen, Oekraïners , seperatisten en anderen, maar ook voor onszelf. 

Laten we niet vergeten dat net als in Berlijn toen, er aan die andere zijde van het prikkeldraad mensen zijn die een zelfde opdracht als wij, het bijdragen aan een rechtvaardiger samenleving, te vervullen hebben. Onder andere omstandigheden, met andere middelen. Mensen, die geen leiders nodig hebben om hun vrijheid te definiëren of te beperken, ongevraagd je jouw kinderen te ontnemen, baat hebben bij zoveel mogelijk slachtoffers. 

Laten we onze kracht tonen door, hoe moeilijk ook, open te blijven staan voor hun oprechte blijk van medeleven,berouw en het lef te hebben zich, in tegenstelling tot hun leiders, persoonlijk kwetsbaar op te stellen en hun verbondenheid te uiten. In het vertrouwen dat wij ons verbonden blijven voelen met hen die de gezamenlijke verantwoordelijkheid nemen in de strijd voor een rechtvaardiger bestaan.